Organik Arama 12 dk okuma

Çok Dilli Sitelerde Hreflang Etiketi Kullanımı

Çok dilli veya çok bölgeli bir sitede aynı içeriğin birden fazla sürümü bulunur. Arama motorunun bu sürümlerden hangisini hangi kullanıcıya göstereceğini belirlemesi gerekir. Hreflang etiketi bu ilişkiyi tanımlayan teknik SEO uygulamasıdır.

Yanlış veya eksik uygulama iki sonuç doğurur: kullanıcılar yanlış dildeki sayfaya yönlendirilir ve benzer içerikli sürümler arama motoru tarafından birbirinin alternatifi olarak değerlendirilemez. Bu rehber, doğru kurulum için gereken karar noktalarını ve uygulama adımlarını kapsamaktadır.

Hreflang Etiketi Nedir?

Hreflang, bir sayfanın hangi dil ve bölge kullanıcılarına yönelik olduğunu ve diğer dil sürümlerinin hangi URL’lerde bulunduğunu arama motorlarına bildiren bir HTML özniteliğidir. Etiket, sayfalar arasında karşılıklı bir ilişki ağı kurar.

Temel yapısı şu şekildedir:

Hreflang bir sıralama sinyali değildir. Sayfaların arama sonuçlarındaki konumunu doğrudan yükseltmez; doğru sürümün doğru kullanıcıya sunulmasını sağlar. Etkisi tıklama oranı, oturum süresi ve dönüşüm gibi davranışsal metrikler üzerinden dolaylı olarak ortaya çıkar.

Dil ve Bölge Kodları Nasıl Çalışır?

Hreflang değeri iki bileşenden oluşur: zorunlu dil kodu (ISO 639-1) ve isteğe bağlı bölge kodu (ISO 3166-1 Alpha-2). Bölge kodu tek başına kullanılamaz.

Değer	Anlamı	Kullanım Durumu
`tr`	Türkçe konuşan tüm kullanıcılar	Tek bir Türkçe sürüm varsa
`tr-TR`	Türkiye’deki Türkçe kullanıcılar	Bölgeye özel içerik varsa
`de-DE` / `de-AT` / `de-CH`	Almanya / Avusturya / İsviçre Almancası	Fiyat, mevzuat, teslimat farklıysa
`en-US` / `en-GB`	ABD / Birleşik Krallık İngilizcesi	Para birimi veya yazım farklıysa
`x-default`	Eşleşme bulunmayan tüm kullanıcılar	Her kurulumda önerilir

Yazım kuralı: dil kodu küçük harf, bölge kodu büyük harf (`tr-TR`, `en-GB`). Ayraç olarak tire kullanılır, alt çizgi kabul edilmez.

Karar kuralı: Sürümler arasındaki tek fark dil ise yalnızca dil kodu kullanılmalıdır. Fiyat, para birimi, kampanya, yasal metin veya teslimat koşulları farklılaşıyorsa bölge kodu eklenmelidir. Gereksiz bölge ayrımı, yönetilmesi güç ve hata oranı yüksek bir yapı oluşturur.

x-default Ne İşe Yarar?

`x-default`, tanımlı hiçbir dil veya bölge kombinasyonuna uymayan kullanıcılara gösterilecek sayfayı belirtir. Ana sayfa düzeyinde genellikle dil seçim ekranı veya uluslararası ana sayfa, alt sayfalarda ise o sayfanın dil-nötr ya da İngilizce sürümü bu değerle işaretlenir.

Zorunlu değildir ancak üç veya daha fazla dil sürümü bulunan sitelerde kullanılması önerilir. Tanımlanmadığı durumda arama motoru eşleşme dışı kullanıcılar için sürüm seçimini kendi değerlendirmesine göre yapar.

Sık karşılaşılan bir yanlış anlama, `x-default` değerinin ana sayfa anlamına geldiğidir. Değer, etiket setinin ait olduğu sayfanın karşılığını göstermelidir: bir ürün sayfasının etiket setinde `x-default`, o ürünün uluslararası ya da dil-nötr sürümü olmalıdır. Ana sayfanın tanımlanması, eşleşme dışı kullanıcıyı aradığı içerikten uzaklaştırır ve hreflang setinin sayfa düzeyindeki mantığını bozar.

Hreflang Ne Zaman Kullanılmalıdır?

Hreflang her çok dilli yapıda gerekli değildir. Uygulama kararı, sürümler arasındaki farkın niteliğine göre verilmelidir.

Kullanılması Gereken Durumlar

Aynı içeriğin farklı dillerde çevirisi yayınlanıyorsa
Aynı dilde farklı bölgelere yönelik sürümler bulunuyorsa (`en-US` / `en-GB`)
Sürümler arasında fiyat, para birimi veya teslimat koşulları farklılaşıyorsa
Yalnızca şablon ögeleri çevrilmiş, içerik gövdesi aynı kalmışsa
Farklı ülkelerde ayrı alan adları veya alt alan adları kullanılıyorsa

Kullanılmasına Gerek Olmayan Durumlar

Tek dilli ve tek bölgeli bir site işletiliyorsa
Sürümler arasında yalnızca görsel veya tasarım farkı varsa
İçerikler makine çevirisiyle üretilmiş ve editör kontrolünden geçmemişse
Sayfalar `noindex` ile işaretlenmiş veya robots.txt ile engellenmişse
Sürümler arasında kanonik ilişki kurulmuş, biri diğerinin kopyası olarak tanımlanmışsa

Düşük kaliteli çeviri içeriğe hreflang uygulanması sorunu çözmez. Etiket, içerik kalitesi yetersiz sayfaların değerlendirilme biçimini iyileştirmez.

Hreflang Uygulama Yöntemleri

Üç yöntem bulunur. Seçim, sitenin büyüklüğüne ve teknik altyapısına göre yapılmalıdır.

Yöntem	En Uygun Olduğu Durum	Avantajı	Dikkat Edilecek Nokta
HTML head	Sayfa sayısı sınırlı siteler	Doğrudan görünür, test edilmesi kolay	Sayfa başına manuel yönetim gerekir
XML sitemap	Binlerce URL içeren siteler	Merkezî yönetim, HTML yükü oluşturmaz	Sitemap güncelliği ve durum kodu takibi
HTTP header	PDF ve HTML dışı kaynaklar	HTML olmayan dosyalarda tek seçenek	Sunucu yapılandırması gerektirir

1. HTML Head Yöntemi

Etiketler her sayfanın `<head>` bölümüne eklenir. Her sayfa, kendisi dahil tüm dil sürümlerini listelemelidir.

<head>

</head>

Dört dilli bir yapıda her sayfaya dört etiket eklenir. Sayfa sayısı arttıkça HTML boyutu ve yönetim maliyeti yükselir; bu nedenle orta ve büyük ölçekli sitelerde sitemap yöntemi tercih edilmelidir.

Canlı bir örnek: Volkswagen Group, kurumsal sitesini Almanca ve İngilizce olmak üzere iki dilde yayınlar ve bu iki sürümün ilişkisini doğrudan `<head>` bölümünde tanımlar. Aşağıdaki ekran görüntüsü, sitenin İngilizce sürümünün kaynak kodundan alınmıştır:

Volkswagen Group kurumsal sitesinin İngilizce sürümünde canonical ve hreflang etiketleri.

Örnek üç kuralı aynı anda gösteriyor. Birincisi, sürümler arasındaki tek fark dil olduğu için bölge kodu kullanılmamış, yalnızca `de` ve `en` tanımlanmıştır. İkincisi, İngilizce sayfa kendi URL’sini de listeleyerek kendine referans (self-referencing) kuralını yerine getirir. Üçüncüsü, canonical değeri başka bir dil sürümünü değil, sayfanın kendi URL’sini gösterir; hreflang ile canonical bu şekilde çakışmadan birlikte çalışır.

Aynı kontrolü herhangi bir çok dilli sitede kendiniz yapabilirsiniz: sayfanın kaynak kodunu açın (Ctrl+U / Cmd+Option+U) ve `hreflang` araması yapın. Karşılıklı referansın kurulup kurulmadığı ise ancak iki dil sürümünün kaynak kodu yan yana karşılaştırılarak anlaşılır; tek bir sayfaya bakarak yapılan kontrol, en sık rastlanan hatayı görünmez kılar.

2. XML Sitemap Yöntemi

Tüm dil ilişkileri tek bir dosyada yönetilir. HTML çıktısına yük getirmez ve geniş kurulumlarda hata oranı belirgin biçimde düşüktür.

<url>

<loc>https://ornek.com/tr/urun/</loc>

<xhtml:link rel=”alternate” hreflang=”tr-TR” href=”https://ornek.com/tr/urun/”/>

<xhtml:link rel=”alternate” hreflang=”en-GB” href=”https://ornek.com/en/product/”/>

<xhtml:link rel=”alternate” hreflang=”x-default” href=”https://ornek.com/en/product/”/>

</url>

`xhtml` ad alanının sitemap kök etiketinde tanımlanması gerekir. Sitemap’te listelenen tüm URL’ler 200 durum kodu döndürmelidir.

Canlı bir örnek: Huawei’nin tüketici sitesi, onlarca ülke ve dil sürümünün ilişkisini sitemap üzerinden yönetir. Aynı kurumsal sayfanın (`/about-us/`) etiket seti, her pazar için ayrı bir `xhtml:link` satırı içerir:

Huawei tüketici sitesinin sitemap dosyasında aynı sayfaya ait dil ve bölge sürümleri.

Örnek iki noktayı birlikte gösteriyor. Birincisi, aynı dilin farklı pazarlar için ayrıştırılmasıdır (`en-sa`, `en-eg`, `en-qa`): İngilizce sürümler ülke bazında ayrı URL’lerle tanımlanmıştır. İkincisi ve daha kritiği, `x-default` değeri ana sayfayı değil, aynı sayfanın İngilizce sürümünü (`/en/about-us/`) göstermektedir.

Örnekte bölge kodlarının küçük harfle yazıldığını da göreceksiniz. Yaygın yazım kuralı `en-SA` biçimindedir; site genelinde tek bir yazım biçiminin korunması, denetim ve hata ayıklama aşamasını kolaylaştırır.

3. HTTP Header Yöntemi

PDF, DOCX gibi HTML olmayan kaynaklar için tek uygulanabilir yöntemdir. Etiketler sunucu yanıt başlığında iletilir.

Link: <https://ornek.com/tr/katalog.pdf>; rel=”alternate”; hreflang=”tr-TR”,

<https://ornek.com/en/catalog.pdf>; rel=”alternate”; hreflang=”en-GB”

Adım Adım Hreflang Uygulama Planı

Aşağıdaki altı adım, kurulumun teknik uygulamadan önce planlanmasını sağlar. Hreflang hatalarının büyük bölümü kodlama aşamasında değil, planlama aşamasındaki eksikliklerden kaynaklanır.

1. Dil ve Pazar Haritasını Çıkarın

Hangi dillerde ve hangi pazarlarda yayın yapılacağı, teknik uygulamadan önce netleştirilmelidir. Her pazar için şunlar tanımlanmalıdır:

Hedef dil ve gerekliyse bölge kodu
Sürüme özel içerik farkları (fiyat, para birimi, mevzuat, teslimat)
İçeriğin çeviri mi yoksa pazara özel özgün üretim mi olacağı
Sürümün güncellenme sorumluluğunu taşıyan ekip

Bölge ayrımı yalnızca gerçek bir içerik farkı varsa yapılmalıdır. `en-US`, `en-GB`, `en-AU` sürümleri aynı metni taşıyorsa tek bir `en` sürümü daha sürdürülebilir bir yapı oluşturur.

2. URL Mimarisini Belirleyin

Hreflang, seçilen URL mimarisi üzerine kurulur. Üç seçenek bulunur ve karar geri dönüşü maliyetlidir.

Yapı	Örnek	Avantajı	Dezavantajı
ccTLD	`ornek.de`	En güçlü ülke sinyali, yerel güven	Her alan adı için ayrı otorite kurulumu
Subdomain	`de.ornek.com`	Ayrı sunucu ve altyapı esnekliği	Otorite paylaşımı sınırlı
Subdirectory	`ornek.com/de/`	Alan adı otoritesi paylaşılır, yönetimi kolay	Ülke hedefleme sinyali daha zayıf

Çoğu kurulum için subdirectory yapısı en dengeli seçenektir; alan adı otoritesi tüm dil sürümleri arasında paylaşılır ve teknik yönetim tek altyapı üzerinden yürütülür. ccTLD yapısı, ülkeye özel marka ve operasyon bulunan kurumsal yapılarda değerlendirilmelidir.

3. Sayfa Eşleştirme Tablosunu Oluşturun

Her sayfanın diğer dillerdeki karşılığı bir tabloda tanımlanmalıdır. Bu tablo, uygulamanın referans dokümanıdır ve doğrulama aşamasında da kullanılır.

Sayfa	tr-TR	en-GB	de-DE
Ana sayfa	`/tr/`	`/en/`	`/de/`
Ürün A	`/tr/urun-a/`	`/en/product-a/`	`/de/produkt-a/`
İletişim	`/tr/iletisim/`	`/en/contact/`	`/de/kontakt/`

Karşılığı bulunmayan sayfalar için ilgili dil etiketi eklenmemelidir. Eşleşmeyen bir sayfayı ana sayfaya yönlendirmek hatalı bir uygulamadır.

4. Karşılıklı ve Kendine Referansı Kurun

Hreflang ilişkisi iki yönlüdür. A sayfası B’yi alternatif olarak gösteriyorsa, B sayfasının da A’yı göstermesi gerekir. Tek yönlü tanımlanan ilişkiler arama motoru tarafından yok sayılır.

Her sayfa ayrıca kendisini de listelemelidir (self-referencing). Türkçe sayfanın etiket setinde `hreflang=”tr-TR”` değeriyle kendi URL’si bulunmalıdır. Bu, uygulamada en sık atlanan adımdır.

5. x-default Sayfasını Tanımlayın

Tanımlı dil ve bölge kombinasyonlarına uymayan kullanıcılar için varsayılan sayfa belirlenmelidir. Bu tanım sayfa düzeyinde yapılır: ana sayfa için dil seçim ekranı veya uluslararası ana sayfa, alt sayfalar için ise aynı içeriğin dil-nötr veya İngilizce sürümü kullanılır. Tüm sayfalarda tek bir x-default değeri (örn. ana sayfa) tanımlamak hatalı bir kurulumdur.

6. Test, Yayın ve İzleme Sürecini Kurun

Yayın öncesi doğrulama listesi:

Tüm hreflang URL’leri 200 durum kodu döndürüyor
Yönlendirme veya 404 içeren URL bulunmuyor
Etiketlenen sayfalarda `noindex` yer almıyor
Her sayfa kendine referans içeriyor
Karşılıklı referanslar eksiksiz kurulmuş
Dil ve bölge kodları ISO standartlarına uygun

Yayın sonrası izleme, Google Search Console ve tarama araçları üzerinden düzenli olarak sürdürülmelidir.

Canonical ve Hreflang Birlikte Nasıl Kullanılır?

İki etiket farklı işlevlere sahiptir ve birlikte kullanılmaları gerekir:

Canonical, aynı dildeki kopya veya benzer URL’ler arasından asıl sürümü belirtir.
Hreflang, farklı dillerdeki alternatif sürümleri birbirine bağlar.

Kural nettir: her dil sürümü kendi kendisine canonical vermelidir. Türkçe sayfanın canonical değeri kendi URL’si olmalı, İngilizce sürümü işaret etmemelidir.

Bir dil sürümünün canonical değerinin başka bir dil sürümünü göstermesi, hreflang ilişkisini geçersiz kılan yaygın bir hatadır. Bu durumda arama motoru sayfayı bağımsız bir sürüm olarak değerlendirmez.

Dikkat Edilmesi Gereken Durumlar

Standart kurulumların dışında kalan üç senaryo, projelerde en sık sorun çıkaran alanlardır.

Çince: zh-Hans ve zh-Hant

Çince için dil kodu yerine yazı sistemi kodu kullanılmalıdır. `zh-Hans` basitleştirilmiş, `zh-Hant` geleneksel Çince anlamına gelir. Bölge kodu gerekiyorsa `zh-Hant-TW` biçiminde eklenir. Yalnızca `zh` kullanımı, iki yazı sistemi arasında ayrım yapılmasını engeller.

İngilizcenin Birden Fazla Bölge Sürümü

`en-US`, `en-GB`, `en-AU` gibi sürümlerin ayrı tanımlanması yalnızca içerikte gerçek bir fark varsa anlamlıdır: para birimi, yazım farklılıkları, yerel mevzuat veya kampanya koşulları. Aynı metni taşıyan sürümlerin ayrıştırılması, yönetim maliyetini karşılığı olmayan biçimde artırır.

Bu yapıda `en` değerinin de bir yedek olarak tanımlanması önerilir; böylece listelenmeyen İngilizce konuşan bölgeler için eşleşme sağlanır.

JavaScript ile Render Edilen Sayfalar

Hreflang etiketleri istemci tarafında JavaScript ile ekleniyorsa, arama motorunun bu etiketleri görebilmesi render aşamasına bağlı hale gelir ve gecikme veya kayıp riski oluşur.

Öneri: hreflang etiketleri sunucu tarafında render edilmeli (SSR) ya da XML sitemap yöntemiyle uygulanmalıdır. Sitemap yöntemi, JavaScript tabanlı yapılarda en güvenli seçenektir.

En Sık Yapılan Hreflang Hataları

Hata	Sonucu	Çözümü
Karşılıklı referans eksikliği	İlişki tümüyle yok sayılır	Her sürümün diğerlerini listelediği doğrulanmalı
Kendine referans eksikliği	Etiket seti geçersiz sayılabilir	Her sayfa kendi URL’sini de listelemeli
Hatalı dil/bölge kodu	Etiket işlenmez	ISO 639-1 ve ISO 3166-1 kontrolü yapılmalı
404 veya yönlendirmeli URL	İlgili sürüm devre dışı kalır	Tüm URL’ler 200 döndürmeli
Noindex sayfaların etiketlenmesi	Çelişkili sinyal oluşur	Etiketlenen sayfalar indekslenebilir olmalı
Canonical çakışması	Hreflang ilişkisi geçersizleşir	Her sürüm kendine canonical vermeli
IP tabanlı zorunlu yönlendirme	Tarama engellenir	Yönlendirme yerine öneri bildirimi kullanılmalı
Bölge kodunun tek başına kullanımı	Etiket geçersiz olur	Dil kodu her zaman bulunmalı
x-default’un ana sayfaya verilmesi	Eşleşme dışı kullanıcı aradığı sayfa yerine ana sayfaya yönlenir	x-default, aynı sayfanın uluslararası veya dil-nötr sürümünü göstermeli

Büyük Sitelerde Hreflang Yönetimi Nasıl Olmalıdır?

On binlerce URL içeren yapılarda hreflang manuel olarak sürdürülebilir değildir. Bu ölçekte dört uygulama önerilir:

Sitemap yöntemine geçin. HTML head yöntemi bu ölçekte hem sayfa boyutunu artırır hem de hata oranını yükseltir.
Sitemap’leri bölün. Dil veya sayfa tipi bazında ayrılmış sitemap’ler, bir sitemap index dosyası altında toplanmalıdır. Sorun tespiti bu yapıda belirgin biçimde kolaylaşır.
Üretimi otomatikleştirin. Hreflang etiketleri, sayfa eşleştirme tablosundan otomatik üretilmelidir. Manuel giriş, sayfa sayısıyla doğru orantılı hata üretir.
Düzenli tarama kurgulayın. Tarama araçlarıyla periyodik kontrol, yeni yayınlanan sayfalarda oluşan eksiklikleri erken aşamada tespit eder.

Hreflang Uygulama Kontrol Listesi

Temel kontroller

Tüm dil ve bölge sürümlerine hreflang değerleri eklendi
Her sayfa kendine referans içeriyor
Karşılıklı referanslar eksiksiz kuruldu
x-default tanımlandı

Teknik kontroller

Dil kodları ISO 639-1, bölge kodları ISO 3166-1 Alpha-2 standardına uygun
Dil kodları küçük, bölge kodları büyük harfle yazıldı
Her sürüm kendine canonical veriyor
Etiketlenen URL’ler robots.txt veya noindex ile engellenmiyor
Tüm hreflang URL’leri 200 durum kodu döndürüyor
JavaScript tabanlı yapılarda SSR veya sitemap yöntemi kullanıldı

Doğrulama

Search Console Uluslararası Hedefleme raporu incelendi
Tarama aracıyla site geneli kontrol tamamlandı
Örnek sayfalarda etiketler tarayıcı üzerinden doğrulandı
Sitemap güncel ve sitemap index yapısı doğru kurgulandı

Sıkça Sorulan Sorular

Hayır. Hreflang bir sıralama sinyali değildir; doğru dil sürümünün doğru kullanıcıya sunulmasını sağlar. Etkisi tıklama oranı, oturum süresi ve dönüşüm gibi davranışsal metrikler üzerinden dolaylı olarak ortaya çıkar.

Yayınlanabilir. Ancak arama motoru hangi sürümün hangi kullanıcıya uygun olduğunu kendi değerlendirmesiyle belirler. Bu durumda kullanıcıların yanlış dildeki sayfaya yönlendirilme olasılığı artar.

Zorunlu değildir ancak üç ve üzeri dil sürümü bulunan yapılarda önerilir. Tanımlanmadığında, eşleşme dışı kullanıcılar için sürüm seçimi arama motorunun değerlendirmesine bırakılır.

Her dil sürümü kendi kendisine canonical vermelidir. Bir sürümün canonical değerinin başka bir dil sürümünü işaret etmesi, hreflang ilişkisini geçersiz kılar.

Hayır. Yalnızca birden fazla dil sürümü bulunan sayfalara eklenmelidir. Karşılığı olmayan sayfalar için etiket tanımlanmamalıdır.

Sayfaların yeniden taranması ve değerlendirilmesi gerektiğinden etki genellikle birkaç hafta içinde görünür hale gelir. Site büyüklüğü ve tarama sıklığı bu süreyi belirler.

Çoğu kurulum için subdirectory yapısı daha dengelidir; alan adı otoritesi tüm dil sürümleri arasında paylaşılır. Subdomain, ayrı altyapı gereksinimi bulunan durumlarda değerlendirilmelidir.

Önerilmez. Zorunlu yönlendirme, arama motorlarının diğer dil sürümlerini taramasını engelleyebilir. Kullanıcıya sürüm önerisi sunan bir bildirim, yönlendirmeye tercih edilmelidir.

Çok dilli eklentiler etiketleri otomatik üretir. Ancak karşılıklı referans, kendine referans ve canonical uyumu eklenti kurulumu sonrasında ayrıca doğrulanmalıdır; otomatik üretim her senaryoda eksiksiz sonuç vermez.

Yeni sayfa yayınlanan sitelerde aylık, statik yapılarda üç aylık periyot yeterlidir. Site yapısında değişiklik yapıldığında kontrol yayın öncesinde tekrarlanmalıdır.
Hreflang, doğru kurgulandığında çok dilli bir sitenin her pazarda doğru sayfayla görünmesini sağlar. Uygulamanın başarısı büyük ölçüde teknik detaydan önce planlamaya bağlıdır: dil ve pazar haritasının netleştirilmesi, URL mimarisinin doğru seçilmesi ve sayfa eşleştirme tablosunun eksiksiz oluşturulması, sonraki tüm adımların doğruluğunu belirler.
Kurulum sonrası süreç de en az uygulama kadar önemlidir. Yeni yayınlanan her sayfa, etiket setine dahil edilmediği takdirde ilişki ağının dışında kalır. Bu nedenle hreflang, tamamlanan bir proje değil, yayın akışına entegre edilmesi gereken bir kontrol adımı olarak ele alınmalıdır.